Lokale besturen maken plannen. Zo proberen ze de toekomst van hun gemeente vorm te geven. Toch moeten ze altijd ook rekening houden met onvoorziene omstandigheden. Bij de start van een nieuw jaar, en bij uitbreiding een legislatuur, wens ik alle bestuurders wat rust toe. Dat ze de plannen mogen kunnen uitvoeren zoals voorzien. Ouderwets voorspelbaar, misschien zelfs een beetje saai, goed bestuur.
Wat brengt 2026? Eén man weet dat. Tenminste, dat beweert hij toch zelf. Zijn naam is Geri Haerynck, uit het West-Vlaamse Koekelare. Hij zondert zich rond deze tijd enkele dagen af, om met de nodige ernst het weer van het komende jaar te voorspellen. Wat hij precies doet, en hoe hij dat doet: Joost mag het weten. Zijn methode is een goedbewaard familiegeheim. Iets met allerlei zelfgemaakte toestellen in zijn tuin.
We kunnen dan wel een beetje lachen met Geri, maar plaatselijke journalisten lopen zijn deur plat. En veel mensen gaan wel stiekem lezen of het een mooie zomer zal worden. Als het antwoord ‘ja’ is, dan zijn ze gerustgesteld. De horoscoop werkt op dezelfde manier. Zo weten we bijvoorbeeld dat als Neptunus in Waterman staat, de kans groot is dat iemand met het sterrenbeeld Vissen eindelijk die langverwachte carrièredoorbraak zal kennen. Wie nooit een horoscoop leest, mag nu zijn of haar hand opsteken.
Geri uit Koekelare werkt nog steeds met schriftjes en potloden. Maar er zijn meer gesofisticeerde manieren om de toekomst te voorspellen. Kansberekening bijvoorbeeld, die nauwkeuriger wordt naarmate we over meer data en rekenkracht beschikken. Wie zo’n ‘intelligentie’ bezit, slaagt er steeds beter in om goed beredeneerde voorspellingen te doen. Wat is de kans dat de Rode Duivels deze zomer wereldkampioen worden? Eén op achtenveertig. Want er nemen zoveel landen deel. Maar als je massa’s data in een complex model stopt – van marktwaarde van spelers, over loting van tegenstanders, tot het klimaat in de speelsteden – dan kom je tot een andere kans. Gokkers met kennis van zaken doen het beter dan horoscooplezers.
Of iemand nu tekenen zoekt in de ingewanden van een dode vogel, of algoritmes loslaat op een supercomputer: het blijven manieren om de diepmenselijke behoefte naar duidelijkheid, houvast en perspectief te vervullen. De meeste mensen houden niet van onvoorspelbaarheid. We willen grip op de situatie.
Zo ook beleidsmakers. Zij weten evenmin wat 2026, of bij uitbreiding de ganse legislatuur, zal brengen in hun gemeente of stad. Maar ze willen het wel weten, en doen daarom ook beredeneerde voorspellingen op basis van beschikbare kennis en data. Ze proberen de situatie in kaart te brengen. Zoals, ik zeg maar wat, de inschatting dat bij ongewijzigd beleid het aantal woninginbraken met tien procent toenemen. En het restafval met twintig procent. Hun analyse leert dat de burger dus in een minder veilige en minder propere gemeente zal leven.
Beleidsmakers willen de toekomst ook vorm geven. Wie de toekomst kan bepalen, moet ze niet lijdzaam ondergaan. Op basis van analyses nemen bestuurders maatregelen om het aantal inbraken te reduceren, en het restafval te halveren. Tien extra politieagenten aanwerven, en de prijs van de vuilzakken verdubbelen. Zo weet de burger meteen hoe de gemeente er binnen afzienbare tijd uit zal zien – properder en veiliger – , en wat hem dat zal kosten. De toekomst van de gemeente wordt ook bepaald door analyses en plannen.
Gouverner, c’est prévoir. Het is indrukwekkend wat alle lokale besturen de afgelopen maanden hebben gepresteerd in het kader van de meerjarenplanning. Maar hoe grondig de oefening ook gemaakt is: we mogen het effect van toeval of onvoorziene omstandigheden niet onderschatten. Geri zit er vaak naast met zijn weersvoorspelling. Hij ziet de waterbom niet komen, die van een droge april een natte april maakt. Ook beredeneerde gokkers slaan de bal vaak mis. Frankrijk of Argentinië zullen geen wereldkampioen voetbal worden. De kans bestaat dat hun sterspelers geblesseerd zullen zijn, en dat de bal als bij toeval meer dan gewoonlijk op de paal zal stranden. Het zou zo maar eens kunnen dat door bovenmatig geluk een eerder middelmatige ploeg uit een klein landje aan de Noordzee de beker mee naar Brussel zal nemen.
Besturen is daarom ook, en misschien vooral, kunnen omgaan met het toeval en het onvoorziene. De inbraakgolf door een bende die het plots op een wijk in uw gemeente heeft gemunt. De gasontploffing die alle huizen in een straat vernielt. De nieuwe beleidsmaatregel van hogerhand met impact op het lokale budget. Zaken die je niet altijd even scherp ziet aankomen. Die de zorgvuldig gemaakte planning in de war sturen.
Dus wat brengt 2026? Laat ons hopen dat het een mooi jaar wordt. Dat het wat rustig mag voortkabbelen allemaal. Zonder al te veel onvoorziene of toevallige bestuurlijke uitdagingen. Zodat de bestuurders zonder omwegen of wegversperringen de gemaakte plannen kunnen uitvoeren zoals voorzien. Een jaar vol ouderwets, voorspelbaar, misschien zelfs een beetje saai, goed bestuur!
Plaats een reactie