In de zomer van 2025 kijkt het van vakantie genietende Westen toe op de menselijke catastrofe in Gaza (en elders in de wereld). Terwijl de bevolking steeds luider om actie roept, blijft de Belgische regering oorverdovend stil. Ook vele lokale politici waren het beu. Zij gaven begin augustus een betekenisvol signaal.
Beste Sandy (als ik mag). Momenteel loopt er in de krant een reeks over het aantal uren die burgemeesters kloppen per dag. Jullie werken zeer hard. Dus hopelijk kon u wat tot rust komen tijdens een welverdiende vakantie. Ik nam ook enkele weken. Het was een mooie zomer. Af en toe dreef er wel een donkere wolk voor de zon, telkens wanneer ik de kranten opende op mijn smartphone. En ik de berichten zag over doelbewust in het hoofd geschoten kinderen, uitgehongerde mensen aan voedselverdeelpunten, of gijzelaars die hun graf delven in een donkere tunnel.
Maar hoezeer ik ook scrolde: een duidelijk signaal met politiek gezag tegen zoveel onrecht was er amper te vinden. Tot er één en ander begon te bewegen in het buitenland. De Franse president was één van de eersten, de Nederlandse premier in lopende zaken volgde. Dat inspireerde hier enkele partijvoorzitters om het dossier-Gaza op de regering te brengen, nadat ze naar eigen zeggen al te lang op de tanden hadden moeten bijten. Andere partijvoorzitters reageerden als door een wesp gestoken: aan dit soort buitenlands gedoe gaan we ons hier toch niet verbranden? Toch niet nu we met het Zomerakkoord het land weer op de rails hebben gezet? En de reacties van sommige opiniemakers (die, laat ons eerlijk zijn, net zo weinig van het conflict in Gaza afweten als u en ik) waren ronduit stuitend: partijvoorzitters moeten zwijgen, want ze misbruiken een buitenlands conflict voor binnenlands politiek gewin. Mocht ik ooit vervallen in zoveel cynisme over het politieke bedrijf, dan hoop ik dat iemand mij stevig aan de oren trekt. En zoek ik een andere job.
Want ik blijf geloven dat de verontwaardiging van politici over zoveel menselijk leed oprecht is. Ik weet wel: politici zijn heel vaak berekenend, zowat elke actie en uitspraak dient een doel. Anders blijven jullie niet lang in het zadel. Ik zocht het even op: u bent 23 jaar burgemeester. Zonder een sterk politiek evenwichtsgevoel lukt dat meestal niet. Maar ik denk dus dat u uit het hart spreekt als u een signaal wil geven aan de federale regering. Dat initiatief van u, begin augustus, toen u uw collega’s uitnodigde om een petitie te komen tekenen: chapeau! In Mesen weten jullie immers wat oorlog is. U heeft lak aan al die argumenten die ondertussen meer dan zestigduizend burgerdoden moeten rechtvaardigen. Dat het crapuul van Hamas nog minder scrupules heeft. Dat bedenkelijke regimes Israël van de kaart willen vegen, en dat het zich dus ferm moet kunnen verdedigen. Dat er op veel andere plekken op de wereld ook wreedheden gebeuren. Allemaal waar. Maar u snapt dat een land dat zichzelf als een rechtstatelijke democratie beschouwt, de lat van de mensenrechten niet al te laag mag leggen.
Door dit signaal tonen jullie als burgemeesters en schepenen dat goed bestuur voor jullie meer is dan een positieve autofinancieringsmarge. Jazeker, de overheid moet de rekening op orde hebben. Het land moet hervormd worden op een aantal vlakken. En lokale besturen halen best ook geregeld het rekenmachientje boven. Maar bestuurders moeten ook zorgen voor mensen. Dichtbij en veraf. Onrechtvaardigheid bestrijden. Proberen van een moreel en ethisch kompas te hanteren. Spreken wanneer het nodig is. Bekijk het zo: als ik thuis als goede huisvader de rekeningen op orde heb, dan is dat noodzakelijk maar niet voldoende. Mijn budget mag in evenwicht zijn, maar als ik zie dat mijn buur zijn kinderen maar één keer per dag eten geeft, dan moet ik niet doen alsof dat maar een beetje geruis in de buitenwereld is. Als ik weet dat hij zijn kinderen afranselt als ze tussendoor toch naar de frigo willen gaan omdat ze honger hebben, dan moet ik handelen.
Bedankt dus voor het signaal. Het zal het conflict niet oplossen, dat weten jullie zelf ook. Maar jullie tonen, met de beperkte mogelijkheden die jullie hebben, wel leiderschap rond een thema dat leeft. Veel mensen liggen ervan wakker. Ze proberen in al hun onmacht toch iets te doen. Een rode lijn op de stoep schilderen bijvoorbeeld. In de stad waar ik woon zorgde dat een tijd terug voor wat commotie in de gemeenteraad. Het debat er over wordt dan een beetje pijnlijk ingeleid met ‘ik vind het ook vreselijk wat daar gebeurt, maar …’. . Tja, alsof mensen over die lijnen gaan struikelen, of dat ze hinderlijk zijn voor rolwagengebruikers. Ik stel dus voor dat u en uw collega’s met de petitie ook naar jullie gemeenteraden gaan. Dan kunnen de raadsleden tonen hoe vreselijk ze het écht vinden. Door hun handtekening te plaatsen. En leg de petitie ook maar aan het loket in het gemeentehuis, zodat iedereen die dat wil kan mee tekenen. Vele burgers willen ongetwijfeld het signaal van hun leiders versterken.
